HET WOEKERENDE LUIE VET


DE MENS IS GEMAAKT OM TE BEWEGEN

Nederland telt steeds meer dikke, slappe mensen die lijden aan hart- en vaatziekten, overgewicht, darmkanker, borstkanker, rugpijn, RSI, botbreuken en suikerziekte. Wetenschappers voorspellen een ,,gigantisch probleem'' als we niet meer gaan bewegen. Maar sport alleen zet geen zoden aan de dijk. De inrichting van de maatschappij moet anders, want die maakt mensen lui en dik.

(Door Monique de Knegt)
AMSTERDAM

(GPD) - Nederlanders zijn de afgelopen twintig jaar bestookt met diëten en toch zijn ze gemiddeld veel zwaarder geworden. Niet omdat ze zoveel meer eten, maar vooral omdat ze zoveel minder doen. Veel kinderen worden met de auto naar school gebracht. Ze spelen minder buiten, kijken meer televisie of zitten achter de computer. Zaten er in de jaren zeventig nauwelijks dikke kinderen op de basisschool, nu zijn het er gemiddeld drie in elke klas. Bij het eindexamen op de middelbare school is ongeveer twintig procent te zwaar en onder volwassenen bijna de helft. De komende tien jaar wordt een verdubbeling van het aantal te zware scholieren verwacht. De mollige kinderen en vettige pubers baren de wetenschap grote zorgen. Wie als kind al matig overgewicht heeft, wordt als volwassene bijna zeker dik. De Vrije Universiteit in Amsterdam volgde zeshonderd havo- en vwo-leerlingen 25 jaar lang. Op hun 36e had de helft van de jongens matig overgewicht en 45 procent van de meisjes. Het gaat dan niet om een pondje te veel, maar om zo'n tien kilo. ,,Alarmerend'', vindt onderzoeksleider prof. dr. H. Kemper die gegevens. ,,De fitheid neemt af en de risicofactoren voor schade aan de gezondheid nemen toe''. Overgewicht geeft heel wat meer problemen dan een schaamtevol spiegelbeeld. Dikke mensen lijden vaker aan hart- en vaatziekten, kanker aan de dikke darm, borstkanker, rugklachten en suikerziekte.
,,De effecten van het stilzitten worden steeds groter'', weet prof. dr. Seidell, hoofd chronische ziekten bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). ,,Mensen die nu zestig jaar zijn hebben vroeger nog behoorlijk bewogen. Maar de komende tijd komt de achterbankgeneratie eraan''.
De tijd dat kinderen buiten spelen is de afgelopen twintig jaar gehalveerd. Een derde van de zeven- tot negenjarigen speelt vrijwel nooit buiten. Besteedden kinderen in 1973 nog een derde van hun vrije tijd aan televisiekijken, nu is dat bijna het dubbele. Kinderen zitten dagelijks gemiddeld vier uur voor de televisie en lijden twee maal zo vaak aan obesitas (ernstig overgewicht) als in de jaren tachtig. Seidell: ,,Je ziet het om je heen. Op zwemles, op straat. De percentages waarvan ik vijftien jaar geleden in de Verenigde Staten schrok, zijn nu overal in Europa zichtbaar. Van de diabeten in de Verenigde Staten tussen de 15 en 20 jaar heeft één op de drie ouderdomssuikerziekte. Die vorm van diabetes - het zogeheten type 2 - kwam tot voor kort alleen voor bij ouderen die veel stil zitten. Ook in Nederland hebben mensen op steeds jongere leeftijd ouderdomssuiker. Zij moeten hun leven lang worden behandeld en na dertig jaar krijgen ze altijd wel complicaties''.

KNIPOOG
Wie te dik is, eet meer dan hij nodig heeft. Eten we nu zo veel of doen we zo weinig? Seidell: ,,Als iedereen meer zou bewegen, zou voeding veel minder een probleem zijn. Mensen eten niet om wat ze nodig hebben, maar uit verveling. Hoe minder je doet, hoe moeilijker de inname is te reguleren. Dat zie je ook bij oudere mensen''.
Het is voor veel mensen moeilijk weinig te eten in tijden van overvloed. Gezondheidswetenschapper prof. dr. H. Brug: ,,De mens heeft zich ontwikkeld in tijden van schaarste. Als er eten was, dan werd er ook gegeten; om een reservelaag op te bouwen. Dat leer je niet zomaar af. De periode waarin er voldoende voedsel is voor de westerse mens is nog slechts een knipoog in de tijd''.
Nu er eindelijk eten in overvloed is, wordt mensen geadviseerd met mate te eten. De afgelopen tientallen jaren is het ene na het andere dieet gelanceerd, aanbeden en met stille trom vertrokken. Want hun successen zijn van korte duur. In de winkels zijn honderden light-producten verkrijgbaar, maar niettemin is bijna de helft van de bevolking te zwaar. Brug: ,,We zijn al minder energie gaan innemen, we moeten nu meer gaan bewegen. Er is in het verleden te veel nadruk gelegd op voeding en te weinig op bewegen''.
Met het vele eten lijkt het overigens wel mee te vallen. De jeugd lijkt vooral uit te dijen door verkeerd voedsel (veel te veel suikerhoudende frisdrank en vettige fastfood) en een chronisch gebrek aan beweging. In het onderzoek van de VU zijn voedingsgewoonten en lichamelijke beweging nauwkeurig bijgehouden. Hoewel mensen altijd geneigd zijn te 'vergeten' hun tussendoortjes te melden, staat voor VU-hoogleraar Kemper vast dat mensen vooral te zwaar zijn omdat ze veel minder bewegen.
,,Het voedingspatroon heeft lang niet zo veel invloed op overgewicht als lichaamsbeweging''.
Met lichaamsbeweging doelt Kemper niet op het wekelijkse uurtje zweten in een sporthal. Het gaat hem om bewegingen van alledag: wandelen, fietsen, trappen lopen, buiten spelen, tuinieren. ,,Jongeren tot 18 jaar moeten minimaal een uur per dag matig actief zijn. De helft komt daar niet meer aan''....
lees meer ››
‹‹ terug naar het overzicht