DE HELLEVAART VAN LINDESBERG

Het bootreisje met de Estonia was bedoeld als een oppepper voor de kokkinnen van het bejaardenhuis in Lindesberg. Maar met het schip gingen 33 moeders en geliefden ten onder. In het voormalige Zweedse mijnwerkersdorpje, waar 350 jaar lang hoegenaamd niets gebeurde, rouwen dorpelingen nu om hun beminden en bekenden. ,,De wereld kent de Titanic, maar deze ramp is veel groter. Nog generaties zullen we erover lezen.'' Lindesberg herschrijft zijn geschiedenis.

RAMP MET VEERBOOT ESTONIA SLAAT GAT IN DORPSLEVEN DE HELLEVAART VAN LINDESBERG

Peter de Knegt
LINDESBERG


(GPD) _ Op eerste kerstdag wil Bengt bij Kaija zijn, op zee. Hij wil haar eren. Met die 'verdomde' boot naar Estland. Bloemen in de golven op het zeegraf van zijn geliefde. Juist met kerst.
Het groen van de eeuwige Zweedse bossen gaat gebukt onder een helwit sneeuwdek. Het meer aan de voet van Lindesberg probeert voorzichtig dicht te vriezen. De rode en gele houten huizen aan weerszijden van het enkelspoor lijken voor een modelspoorbaan gebouwd. Op het lege perron wacht een asielzoeker op de trein die vandaag niet meer zal komen. Banken vragen op grote affiches de aandacht van de zuinige Zweed. Trage Volvo's zoeken de uitgang van het dorp en verdwijnen in het oneindige landschap.
Naast de ingang van het Lutherse kerkje op het heuveltje houden twee bejaarde dames stil bij de bloemenkransen. Kinderen roetsjen op een slee rakelings langs het houten kruis en de eeuwige vlam achter de kerk. Lindesbergs jongste monument. Een eerbetoon aan de doden.

Op doordeweekse avonden is het dorp uitgestorven. Een normaal sociaal leven buiten de muren kent Lindesberg niet. Er is ‚‚n pub en die sluit binnenkort zijn deuren. Te weinig klanten. ,,Lindesbergers blijven thuis, kijken televisie en gieten zich achter gesloten gordijnen vol met hun eigen brouwsels,'' zegt Rolf in de discotheek van het stadshotel die op zaterdagavond is afgeladen. Die ene avond gaat de jeugd uit. En hoe. Vrouwen vallen van barkrukken. Mannen liggen op de grond. Jong Lindesberg is laveloos van tien-gulden-bier en andere onbetaalbare alcoholische consumpties. ,,Wij worden gewoon dronken zoals Zweden al eeuwenlang dronken worden. We drinken het saaie leven weg, niet het verdriet, want dat hebben we niet. Alhoewel, we leven wel mee met de families van de slachtoffers. Maar wat gebeurd is, is gebeurd,'' zegt Johan, fabrieksarbeider bij Volvo. Voor jong Lindesberg lijkt er slechts een vage herinnering te zijn aan de ramp met de Estonia, een nachtmerrie die je verdrinkt in een teveel aan bier. Een slechte nacht die vergeten wordt in het leven van alledag dat morgen zal zijn als gisteren. ,,Saai, vooral niet teveel veranderen, dat is het adagium hier. Waarom zou het anders moeten? Dat is nergens voor nodig.''

BANG
Die bewuste maandagmorgen, 26 september, vertrekt de 50-jarige reisleider Reemi Egeryd met een bus vol vrouwelijke koks en keukenhulpen. Vanaf het station in Lindesberg naar het tweehonderd kilometer oostelijker gelegen Stockholm. De vrouwen werken in de keukens van de bejaardenhuizen en scholen in Lindesberg. Met een gecombineerd vakantie/werkreisje op de boot naar Tallin wil het gemeentebestuur het leed van een forse reorganisatie verzachten. De boottocht is in Lindesberg de meest verkochte reis. Duizenden dorpsgenoten schreven zich bij het plaatselijke reisbureau Polar Resor voor de goedkope trip in. Voor nog geen 150 gulden heb je een busreis naar de haven, een overnachting in een cabine op de Estonia met uitzicht op zee Šn een dagje winkelen in het voor Zweedse begrippen spotgoedkope Estland. Ditmaal is ‚‚n bus voldoende, de trip de week ervoor had 180 Lindesbergers aan boord.
Er heerst weliswaar een uitgelaten stemming in de bus, maar het reisje is voor veel deelneemsters toch een zware bevalling. De meeste vrouwen uit de Zweedse binnenlanden zijn bang de zee op te gaan. Ze zijn nog nooit op een boot geweest. Veelal werden ze overgehaald door hun kinderen. Weer anderen hebben last van hun jaloerse mannen die bang zijn dat hun vrouwen in de bar van de boot een vreemde vent tegen het lijf lopen. Dagny Lindner heeft haar hele leven het dorp nog niet verlaten. ,,Je zult ‚‚n keer in je leven toch ergens geweest moeten zijn,'' overtuigt haar man haar. Ze laten zich bij de plaatselijke fotograaf portretteren en Dagny stapt aan boord. Ook de zeven maanden zwangere Marie laat zich op de foto vastleggen. Zomaar voor de lol. Haar dikke buik tegen de bierpens van pa Nilsson. Dit wordt haar laatste reisje voor ze met zwangerschapsverlof gaat. De weduwe Nitha Nyberg, die in het dorp doorgaat voor gierig, haalt de week voor het reisje 5000 kronen van de bank en steekt zichzelf in het nieuw; iemand laat vlak voor het vertrek een testament opmaken; weer een ander verkoopt de tweede auto. E‚n man weet zijn vrouw thuis te houden. Als Jehova's getuige vindt hij zo'n reisje goddeloos.
,,Ik kende alle vrouwen persoonlijk. Ik dronk er koffie, ging op bezoek en maakte regelmatig een praatje in de bejaardenhuizen. Als je er nu over nadenkt lijkt het alsof iedereen zich voorbereidde op de dood. Er zat een patroon in.'' De treurige ogen van vakbondsman Inwar Johansson staren naar de lege stoelen aan de andere kant van het bureau. Ze werkten daar met zijn drie‰n meer dan tien jaar samen aan die ene werktafel. De trotse Margareta van 56 die altijd alles onder controle had. Die in haar vrije tijd tuinierde, puzzelde en met de caravan door de uitgestrekte bossen trok om in de vrije natuur te kamperen. En natuurlijk die gul lachende 59-jarige Birgitte. Altijd klaar voor iedereen....
lees meer ››
‹‹ terug naar het overzicht