DE WASBEURT WORDT WEER MENS

Het werk in verpleeghuizen is best zwaar, maar 'pyjamadagen' zijn volstrekt onnodig en schaden het toch al broze imago van het verpleeghuis. De Bieslandhof in Delft is een van de twintig verpleeghuizen die de knop hebben omgedraaid en proberen te zorgen zoals zorg ooit bedoeld is. ,,Ik voel me bevoorrecht dat ik het laatste stukje van een mensenleven mag meemaken.''

Monique de Knegt
DELFT


(GPD) - Ze vinden het pijnlijk, de verzorgsters, ze begrijpen het gewoonweg niet. Van de 29 bewoners op de afdeling is slechts een handvol opgehaald om bij een van de kinderen thuis Kerstmis te vieren. De meeste kinderen hebben gekozen voor hun eigen gezin en ach, moeder heeft het toch goed in het verpleeghuis? De gezamenlijke huiskamer is versierd en het eten is dezer dagen feestelijk. Moeder klaagt niet, nee. Maar het is geen thuis. Het verpleeghuis is nooit thuis, hoe de medewerkers ook hun best doen.
,,Goedemorgen meneer Van Dongen. Heeft u lekker geslapen?'' Het is half acht 's ochtends en Astrid komt opgewekt de vierpersoonskamer binnen. ,,Wilt u al worden aangekleed?'' Ze wast de man, kleedt hem aan en laat hem zelf zijn gezicht scheren. ,,Hier zitten nog een paar haartjes meneer Van Dongen, ja, goed zo, dan pak ik wat zalf en aftershave.'' Pas als alle vier de heren op de kamer wakker zijn gaat het grote licht aan. Meneer Burgman lacht Astrid toe. Als hij is gewassen, aangekleed en geschoren krijgt hij pap op bed. Hij kan niet wachten totdat de pap is afgekoeld, slobbert alles naar binnen en gaat weer lekker liggen.
De ontspannen manier waarop de medewerkers de bewoners benaderen is een verademing. Nog geen half jaar geleden werkten ze in een strak schema om toch vooral iedereen voor tien uur gewassen en aangekleed aan het ontbijt te hebben. Het was een race tegen de klok die het personeel gejaagd maakte en de bewoners reduceerde tot wasbeurten. Arda: ,,Als je 's ochtends om kwart over zeven begon te werken dan ging je er wel van uit dat de nachtdienst al wat mensen had gewassen. Als nachtdienst deed je dat ook. Je kreeg er waardering voor van je collega's. Samen hielden we dat systeem in stand. Maar het was natuurlijk niet in het belang van de bewoners. Wie wil er nou om vijf uur 's ochtends worden gewassen? Maar ja, dan ging er een bewoner plassen en dan zei je: goedemorgen mevrouw, we staan vandaag met weinig mensen, vindt u het erg als ik u al even was? Bijna iedereen zegt dan ja, dat is het gevaar van de macht die je hebt.''

Op de gang verschijnen de eerste rollators. Met een noodvaart komt een magere man in verkreukelde kleren voorbij. ,,Meneer Abeelen, waar gaat u naar toe?'' ,,Ik moet schijten!'' Abeelen wilde gisteravond per se niet worden uitgekleed en heeft in z'n kleren geslapen. Dat kan een keer als iemand fors tegenstribbelt, maar de nieuwe manier van werken betekent geen vrijheid, blijheid. Wie dat wil mag ook om één uur 's nachts naar bed. Maar wie stinkt, wordt gewassen.
Uit kamer 102 komen twee dames. Als enigen op de afdeling sluiten ze hun deur af, zoals ze ook altijd hun huisdeur op slot hebben. Ze houden er niet van dat mensen hun kamer in- en uitlopen. Voor je het weet ligt dat dwalende mens van afdeling Zuid weer op je bed en als het tegenzit plast ze ook nog alles nat. En linnengoed kunnen ze zelf wel in de kast leggen, ze mankeren niets aan hun armen! Ze zijn alleen wat in de war, zoals alle mensen op de afdeling Noord.
Sommigen zijn pas in de vijftig en hebben na een beroerte een hersenbeschadiging opgelopen. Maar de meeste bewoners zijn tachtig of ouder en verkeren in de eerste fase van dementie, misschien wel de moeilijkste. Ze zijn zich ervan bewust dat er gaten in hun geheugen vallen. Mevrouw Brouwers weet heel goed dat ze kinderen heeft. Ze komen haar ook opzoeken. Maar hoevéél kinderen ze heeft? ,,Het is toch vreselijk dat ik dat niet meer weet? Ik ben heel veel kwijt. Net alsof je in een put bent gezakt en af en toe boven het randje kijkt.'' Ze denkt aan waar ze is en waar ze was. Ze mist. ,,Ik schuif het allemaal opzij. Wegwezen, geen gedonder, denk ik dan. Beter niet over hebben, anders komt het weer naar boven en dat wil ik niet.''
Tegenover haar zit mevrouw Stevens te prakkiseren. Eerst haar haarnetje kwijt, toen haar kam zoek. ,,En m'n beha was ook al niet goed vanochtend. Ik ben er nog chagrijnig van. Ik zie er 's ochtends toch al vaak de zin niet van in om m'n bed uit te gaan. Dan denk ik: wat doe ik hier nu helemaal?''
Iedereen mist 'thuis' en iedereen probeert te aanvaarden dat het is zoals het is. ,,Je hebt geen keus. Ik voel me opgeborgen. Soms wil ik de hele boel wel kort en klein schoppen'', zegt mevrouw Zweers.
Zij heeft als een van de weinige bewoners een eigen kamer, maar zit niettemin altijd in de gezamenlijke huiskamer. Daar kruipen de mensen zwijgend bij elkaar. Twaalf mensen en alleen het geluid van een trippelend kanariepietje in een kooi. Iemand breit, iemand leest, maar de meeste mensen kijken wat voor zich uit. De activiteitenbegeleidster is vandaag ziek en dan gebeurt er hoegenaamd niets. Enkele bewoners krijgen bezoek (echtgenotes komen van 's ochtends tot 's avonds) en gaan wandelen in de prachtige tuin van het verpleeghuis. Die tuin grenst aan de dagbehandeling en kamers van directie, artsen, psychologen en tal van ondersteunde diensten, maar niet die van bewoners. Zij wonen op de eerste, tweede en derde verdieping. In de zomer gaan ze regelmatig de tuin in of zitten ze hutjemutje op het balkon, maar sinds oktober zijn de meesten niet meer buiten geweest. De verzorgers hebben te weinig tijd om iedereen te begeleiden en familieleden en stagiaires komen vaak niet verder dan de ontmoetingsruimte beneden.
En dus zijn er mensen die de hele herfst niet buiten zijn geweest en mogelijk ook de hele winter binnen blijven. ,,Daar hoor je de media nooit over'', zegt Astrid. ,,Het gaat altijd over het aantal douchebeurten. Maar heel veel mensen van deze generatie hoeven helemaal niet zo nodig te douchen. We hebben een mevrouw van 94 die nooit heeft gedoucht in haar leven, maar hier moest ze ineens elke dinsdag. Tegenstribbelen dat ze deed! Dat doen we nu niet meer, als zij niet wil douchen dan krijgt ze gewoon een uitgebreide bed-badbeurt en dan doen we ook haar nagels.''

Belevingsgerichte zorg, heet de nieuwe manier van werken op afdeling Noord, die inmiddels in twintig verpleeghuizen verspreid over het land wordt toegepast. ,,Deden jullie dat dan nog niet?'', vroeg een verbaasde dominee een medewerker onlangs. Nee. De medewerkers waren meer bezig met taken dan met mensen. Wassen, aankleden, eten, vaste toiletrondes, uitkleden, naar bed. 'Red ik het, red ik het?', was de centrale vraag.
lees meer ››
‹‹ terug naar het overzicht